Fat Protocol Thin Application Or Thin Protocol Fat Application? (P2)

Trong Phần 1 của series này chúng ta đã nắm được ý nghĩa căn bản của định đề Fat Protocol Thin Application Or Thin Protocol Fat Application là gì. Bên cạnh đó chúng ta cũng đã hiểu được nguyên nhân đầu tiên dẫn tới góc nhìn Fat Protocol Thin Application. Tiếp theo ở Phần 2 này chúng ta sẽ đi vào nguyên nhân kế tiếp nhưng cũng là quan trọng nhất để khẳng định rằng lĩnh vực blockchain sẽ chuyển dần từ Fat Protocol Thin Application sang Thin Protocol Fat Application trong dài hạn.

————————————————————————————————————————————————————————————————————————————

Có thể góc nhìn Fat Protocol Thin Application trong lĩnh vực blockchain cũng xuất phát từ việc cho rằng các ứng dụng phi tập trung (Dapps) tự thân nó không thể chiếm lấy được sự độc quyền sở hữu các dữ liệu như những gì mà thế hệ ứng dụng tập trung (Apps) trước đây đã làm và vươn lên trở thành các thế lực cản trở khổng lồ đối với những “anh lính mới” muốn gia nhập cuộc chơi mà ở đó yếu tố sở hữu dữ liệu quyết định đến tỷ lệ thành công rất lớn của một ứng dụng. Gần như các công ty làm được điều này như Google, Facebook hay Amazon đã trở nên bất khả xâm phạm với việc duy trì lợi thế cạnh tranh bền vững của mình trước những đối thủ tiềm tàng. Nguyên do của việc người ta có quan điểm như vậy là vì lớp dữ liệu được chia sẽ (the shared data layer) – bản chất là tập hợp các giao dịch (transactions) được ghi nhận trên blockchain (mà các dữ liệu này là hoàn toàn minh bạch và phân tán) – đã gần như xóa bỏ các rào cản để cho phép một ứng dụng hoàn toàn mới toanh có khả năng truy cập vào bất cứ dữ liệu nào trong hệ thống blockchain mà nó tham gia vào.  

Nhưng vấn đề đối với logic ở trên là người ta cho rằng tất cả các dữ liệu được tạo ra bởi các DApps đều được di chuyển qua và được lưu trữ ở một lớp dữ liệu được chia sẽ chung phổ quát. Thực tế thì đây không phải là cách mà nó hoạt động, mặc dù về lý thuyết hầu hết bất cứ loại dữ liệu nào cũng đều có thể lưu trữ trên blockchain nhưng không có nghĩa rằng tất cả các loại dữ liệu đều NÊN được lữu trữ lại trên đó. Chỉ một số loại dữ liệu đặc biệt có ý nghĩa trên blockchain mới nhất thiết được lưu giữ bởi vì bản chất của nó cần phải có để duy trì tính toàn vẹn, ngăn cản một bên gian lận và có những hành vi bất công đối với một bên khác. Ví dụ như các loại dữ liệu:

  • Số dư của một địa chỉ ví – để ngăn cản hiện tượng lặp chi (double spending) => tìm hiểu về hiện tượng double-spending ở chương III của sách Blockchain Trong Kỷ Nguyên Phi Tập Trung (đặt mua tại website – https://sachblockchain.com)
  • Hồ sơ bỏ phiếu bầu – hệ thống bỏ phiếu bảo mật để ngăn cản sự thao túng
  • Đăng ký danh tính – ngăn chặn gian lận quyền sở hữu
  • Theo dõi xuất xứ – để ngăn chặn hàng giả 

Những loại dữ liệu như trên chúng thực sự cần một bằng chứng chống giả mạo (tamper proof) và chúng đáng để phải tiêu tốn một chi phí cho việc lưu trữ những thông tin như thế này trên một blockchain, bởi vì dữ liệu một khi được đưa vào blockchain thì chúng sẽ có tính bất biến (immutable), vĩnh cửu (permanence) và chúng sẽ trở nên hữu ích bởi tính minh bạch, đáng tin cậy của mình. Vì vậy không phải tất cả các loại dữ liệu sẽ được xử lý theo cùng một cách thức, sẽ có những dữ liệu hiệu quả và có giá trị trên một blockchain cũng có những dữ liệu không.  Những loại dữ liệu khác kiểu như các bài viết, các ghi chú .v.v. thì không có ý nghĩa gì đối với sự vận hành của hệ thống mạng blockchain để cần phải lưu trữ trên đó. Chi phí để lưu trữ các loại dữ liệu này hầu như đều vượt quá về mặt lợi ích đạt được đối với người dùng. Đặc biệt, các loại dữ liệu này là kiểu dữ liệu cần phải chỉnh sửa, cập nhật liên tục, chúng không nhất thiết phải có sự tin cậy về tính minh bạch và cũng có khi cần phải xóa bỏ. Tuy nhiên, cũng có một vài hệ thống blockchain có tính chuyên biệt cao được xây dựng chỉ phục vụ cho một số trường hợp sử dụng cụ thể. Ví dụ như nếu chúng ta xây dựng một mạng xã hội Medium trên nền tảng của blockchain Ethereum thì điều này sẽ không hiệu quả vì phải tốn quá nhiều chi phí (phí gas) để vận hành một ứng dụng có nhiều nội dung dữ liệu như vậy, nhưng Steemit họ đã xây dựng một blockchain chỉ chuyên phục vụ cho một mạng xã hội để người dùng có thể viết blog và chia sẽ các nội dung trên đó. Ngoài những kiểu blockchain được xây dựng phục vụ cho một mục đích riêng biệt nào đó như Steemit thì đối với các nền tảng blockchain mở khác, mỗi khi có một dữ liệu nào đó được ghi vào blockchain thì hệ thống đều yêu cầu một chi phí nhất định cho việc đó, phí này còn gọi là phí khai thác mạng blockchain (mining fee). Ví dụ để ghi 1 kb dữ liệu trên blockchain Ethereum tốn xấp xỉ 0.0074 ETH, một e-mail trung bình có khoảng 75 kb dữ liệu và bạn sẽ mất ít nhất 0.555 ETH (một mức giá không tưởng và phi lý) cho một e-mail trong khi với phương thức thông thường việc gửi đi một e-mail là hoàn toàn miễn phí. Những chi phí này khiến các nhà phát triển ứng dụng không thể sử dụng việc lưu trữ tất cả các dữ liệu của họ trên blockchain ngoại trừ các dữ liệu nhất thiết còn lại họ thường sử dụng một dịch vụ lưu trữ truyền thống như MongoDB, AWS (Amazon Web Services) hoặc các dịch vụ lưu trữ đám mây khác. 

Trong thực tế các ứng dụng phi tập trung (DApps) sẽ sử dụng thêm kho lưu trữ dữ liệu khác song song với blockchain. Tùy thuộc vào loại dữ liệu là gì mà các nhà phát triển DApps lựa chọn cách thức lưu trữ dữ liệu cho phù hợp. Ví dụ, đối với các loại dữ liệu phi văn bản như hình ảnh, video, file thu âm .v.v. những loại file này sẽ được lưu trữ trong những hệ thống lưu trữ chuyên dụng như Amazon S3 (một hệ thống lưu trữ có tính tập trung hóa) hoặc IPFS (Hệ thống tệp liên hành – một hệ thống lưu trữ có tính phi tập trung – đọc thêm về cách thức hoạt động chi tiết của IPFS trong chương II của sách Blockchain Trong Kỷ Nguyên Phi Tập Trung). Về mặt kỹ thuật, các loại dữ liệu phi văn bản vẫn có thể được chuyển đổi thành dữ liệu BLOB (Binary Large Object – đối tượng dữ liệu lớn được biểu diễn dưới dạng nhị phân) hay còn gọi là dữ liệu nhị phân (binary data) và được lưu trữ trên blockchain, nhưng việc này là vô cùng tốn kém chi phí để thực hiện. Một dữ liệu BLOB có kích thước nhỏ hơn 256 kb thì phù hợp để lưu trữ trong một máy chủ cơ sở dữ liệu (database server), trong khi đó một hệ thống lưu trữ file (file storage system) lại là lựa chọn tốt nhất để lưu trữ các dữ liệu có kích thước lớn hơn 1 MB (1024 kb). Điều này cho thấy rằng một dữ liệu có kích thước khoản 256 kb là không thích hợp để lưu trữ nó trên một blockchain vì vậy mà mọi dữ liệu có kích thước gần với 256 kb thì tốt nhất nên được lưu trữ trong một hệ thống lưu trữ file. Khi một DApp sử dụng một kho lưu trữ dữ liệu ngoài blockchain thì hệ sinh thái blockchain sẽ biến đổi như sau:  

  *Đọc về cách thức hoạt động của các giải pháp giúp thực hiện khả năng tương kết (interoperability) giữa các nền tảng blockchain khác nhau ở chương VIII của sách Blockchain Trong Kỷ Nguyên Phi Tập Trung.                                                                                      

Cho đến hiện nay, việc mở rộng nhằm tăng tốc độ giao dịch của một blockchain vẫn là một vấn đề chưa được giải quyết triệt để, chừng nào việc đưa dữ liệu vào một blockchain trở nên kinh tế hơn thì cho đến lúc ấy các DApps vẫn sẽ tiếp tục sử dụng phương pháp lưu trữ dữ liệu hỗn hợp giữa các cách thức lưu trữ khác nhau như đã cách họ đang làm. Lớp dữ liệu được chia sẽ trong thực tế đã không hoàn toàn “mở” như những gì chúng ta nghĩ, dữ liệu lưu trữ trên blockchain sẽ bị phân mảnh nhiều hơn so với lớp dữ liệu được chia sẽ chung phổ quát, điều này là do các DApps có quyền kiểm soát trải nghiệm người dùng và do đó có thể chỉ định dữ liệu nào được lưu trữ trên blockchain và những dữ liệu nào được lưu trữ ở nơi khác.

Vậy làm cách nào mà lớp giao thức khái quát có thể chuyển giá trị từ nó sang lớp ứng dụng?

Đón đọc Phần 3.

Admin: John Nguyen / JohnRockefellerVn

Đặt mua sách Blockchain Trong Kỷ Nguyên Phi Tập Trung

Related posts

Leave a comment

error: Content is protected !!